Piękno Tajemnicy – mołdawskie ikony domowe

Matka Boża KazańskaIkony Matki Bożej Smoleńskiej, Matki Bożej Kazańskiej czy Matki Bożej Włodzimierskiej to część typowych dla sztuki prawosławnej przedstawień, które znalazły się na wystawie „Piękno Tajemnicy” eksponowanej w kętrzyńskim Muzeum.

Na wystawie zaprezentowano ponad 80 ikon z kolekcji Petro i Andreja Costinów. Gromadzone przez wiele dziesięcioleci doskonale obrazują tendencje i style, które można zaobserwować wśród ikon pisanych z myślą o domowym użytku. Zgodnie z sugestiami kolekcjonera ikony wkomponowano w wystawę z rekonstrukcją wnętrz z końca XIX w.

Dużym zaskoczeniem dla niektórych oglądających wystawę mogą być ikony malowane na sposób malarstwa zachodnioeuropejskiego. Najciekawszą z nich jest niewielkich rozmiarów przedstawienie zmartwychwstałego Chrystusa, w którym wyraźnie widoczne są wpływy barokowych przedstawień z terenów ówczesnej Rzeczypospolitej. Wiele ikon pisanych jest zgodnie z tradycją malarstwa bizantyjskiego. Czerpią one z bogatych wzorców malarstwa późnego antyku. Malowidła z Pompei, malowidła trumienne znalezione w oazie Fajum, pierwsze chrześcijańskie malowidła z katakumb Rzymu to tylko część bogatego skarbca sztuki późnego antyku, z którego czerpało malarstwo bizantyjskie. Wpływy dalekiego Bizancjum zaobserwować można także w doborze niektórych tematów. Doskonałym przykładem są tu ikony Podwyższenia Krzyża Świętego czy dziewiętnastowieczna ikona z postaciami Świętego Jerzego Zwycięskiego i cesarzowej Aleksandry.

Ikony zgromadzone na wystawie powstały w różnych warsztatach. Są tu zarówno ikony wykonane przez profesjonalnych twórców jak i te wykonane przez mniej wprawnych artystów, doskonale dokumentujące nurt ludowej pobożności.

W tematyce dominują przedstawienia związane z wydarzeniami z Nowego Testamentu oraz przedstawienia świętych i osobistości religijnych kanonizowanych przez Cerkiew Prawosławną takich jak Święty Dosoftiej, Święty Dymitr czy Święci Hierarchowie Jerzy, Jan i Wasilij. Z tematyką wydarzeń ze Starego Testamentu związana jest niewielka ikona z prorokiem Eliaszem i wozem ognistym.

Najliczniej reprezentowany jest cykl chrystologiczny. Chrystus Pantokrator, Narodziny Chrystusa, przepiękna w swojej formie, nawiązująca do sztuki późnego antyku Ucieczka do Egiptu, Chrzest Chrystusa w Jordanie, Wjazd Chrystusa do Jerozolimy, Ukrzyżowanie, Zmartwychwstanie Chrystusa to niektóre z ikon z tego cyklu.

Na wystawie nie mogło zabraknąć także ikon z cyklu maryjnego. Oprócz wymienionych już przedstawień typowych dla sztuki pisania ikon, na ekspozycji zobaczyć można mniej znane przedstawienia Matki Bożej Neomeckiej, Matki Bożej Fiodorowskiej czy Matki Bożej Jerozolimskiej. Wśród scen z życia Najświętszej Marii Panny warto zwrócić uwagę na przedstawienie Wprowadzenie Matki Bożej do Świątyni, niezwykle rzadkie w ikonografii zachodnioeuropejskiej sztuki sakralnej.

Wiele ikon nosi ślady dokumentujące ich skomplikowaną niekiedy historię. Celowo poniszczone, z poodrywanymi koszulkami, ze śladami świec palonych przez pokolenia pobożnych właścicieli. Zapisana jest na nich skomplikowana historia tej części Europy.

Właściciel kolekcji Petro Costin pochodzi z prawosławnej rodziny z Basarabii. Od wielu lat gromadząc ikony zaraził swoją pasją syna Andreja. Jest twórcą Muzeum Służby Celnej Republiki Mołdawii.

Otwarcie wystawy uświetnił swoją obecnością Jego Ekscelencja Ambasador Republiki Mołdawii w RP Pan Iurie Bodrug. Wszyscy byli pod wrażeniem doskonałej znajomości języka polskiego oraz niezwykłej otwartości i uprzejmości Jego Ekscelencji Pana Ambasadora, który wystąpił także w roli tłumacza wystąpienia właściciela kolekcji pana Petro Costina.

Wystawa czynna będzie do 10 stycznia 2013 r.

Bookmark the permalink.

Comments are closed.